Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

wtorek, 26 luty 2019 23:15

JORDANÓW LICZY 455 LAT

JORDANÓW LICZY 455 LAT Zdjęcie. Piotr Trębacz

Został lokowany na mocy przywileju wydanego przez króla Zygmunta Augusta w 1564 roku. Założycielem i fundatorem nowego miasta, obejmującego teren wsi Malejowa, był Wawrzyniec Spytek Jordan z Zakliczyna, wojewoda krakowski, pochodzący z zamożnego, małopolskiego rodu Jordanów, herbu Trąby. Prawa miejskie wzorowano na prawach magdeburskich. 11 lutego 1568 roku po ciężkiej chorobie zmarł Wawrzyniec Spytek Jordan.

Kaplicę pod wezwaniem św. Wawrzyńca wybudowano w Jordanowie w 1568 roku. W latach 1576 – 1579 wzniesiono w mieście, drewniany kościół, ufundowany przez Annę z Sieniawskich Jordanową, żonę Spytka. W 1679 roku dobudowano do kościoła murowaną kaplicę, w której umieszczono obraz z wizerunkiem Madonny Jordanowskiej, pochodzący prawdopodobnie z 1. poł. XVII stulecia. Obraz ukoronowano papieskimi koronami 9 października 2010 roku. Pierwszą szkołę parafialną utworzono w mieście w 1588 roku. Parafię erygowano w 1856 roku. Wcześniej Jordanów należał do duszpasterstwa w Łętowni. Obecną neogotycką świątynię postawiono w latach 1908 – 1913, według projektu znakomitego architekta Jana Sas Zubrzyckiego. To on również zaprojektował budynki: Sądu Grodzkiego (1908) oraz Ratusza Miejskiego (1911).

Po śmierci Anny Sieniawskiej Jordanów w 1576 roku stał się własnością rodziny Zebrzydowskich, dzięki małżeństwu Kacpra Zebrzydowskiego, kasztelana kaliskiego z Anną, która była jedną z pięciu córek Spytka Jordana. W tym samym roku król Stefan Batory nadał miastu przywilej, w którym potwierdzał prawa miejskie Jordanowa oraz zezwalał na odbywanie się w nim jarmarków dwa razy w roku. Już wtedy miasto słynęło przede wszystkim z targów bydła. Jordanowscy rzemieślnicy skupiali się w różnych cechach: drzewnym, kowalskim, tkackim, skórzanym, szewskim, piekarskim, rzeźniczym, powróźniczym, garncarskim i browarnianym.

Do rozbioru Polski miasto często zmieniało swoich właścicieli. Ostatnim z nich był hrabia Józef Sierakowski. W 1772 roku dobra jordanowskie przeszły pod panowanie Austrii. W okresie rozbiorów Jordanów podupadł gospodarczo. Ludność utrzymywała się głównie z rolnictwa.

W 1803 roku w Jordanowie utworzono trzyletnią szkołę ludową. 33 lata później miasto uzyskało prawa do własnej jurysdykcji. Jordanów stał się siedzibą urzędu podatkowego oraz sądu powiatowego. Cesarz Franciszek Józef wizytował Jordanów w roku 1858. Linię kolejową Sucha – Chabówka, wiodącą przez Jordanów, otwarto w 1884 roku, co wpłynęło korzystnie dla późniejszego rozwoju miasta. Od 1885 roku działa w Jordanowie Ochotnicza Straż Pożarna, która wcześniej prowadziła też bibliotekę. W 1896 roku powstało w mieście Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. W ramach jego działalności w 1912 roku powołano do życia paramilitarny oddział Polowych Drużyn Sokolich. Od 1900 roku prężnie funkcjonowało w mieście Towarzystwo Zaliczkowe o nazwie „Praca i Oszczędność”. Na terenie jordanowskiego rynku w 1919 roku posadzono „Dąb Wolności” dla upamiętnienia rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości.

W latach międzywojennych w Jordanowie działały tartak, młyn parowy, a także cegielnia. Istniało tutaj od 1926 roku Prywatne Miejskie Seminarium Nauczycielskie im. św. Stanisława ze Szczepanowa. 4 lata później nastąpiła elektryfikacja Jordanowa. W 1932 roku miasto i duszpasterstwo odwiedził kardynał Stefan Sapieha, który uczestniczył także w uroczystym posiedzeniu Rady Miasta. Herb Jordanowa, nawiązujący do herbu familii Jordanów - Trąby zatwierdzono w 1937 roku. Jordanów wówczas był nazywany „Zielonym miastem”, głównie z racji malowniczego położenia, rozwoju zieleni i walorów uzdrowiskowych. I tak pozostało do dzisiaj.

Podczas II wojny światowej hitlerowcy w znacznym stopniu zniszczyli miasto. W 1939 roku spalili 270 domów z istniejących wtedy 400 zabudowań. Wprowadzono tajne nauczanie w zakresie klas od V do VII, później również na poziomie szkoły średniej. Na obszarze Jordanowa i okolic działały liczne oddziały i grupy partyzanckie m. in.: Chełm, Bocian, Walka, Harnasie, Związek Walki Zbrojnej oraz Koła takie jak: Rocha i Bataliony Chłopskie. Niemcy rozstrzelali w 1942 roku 67 jordanowskich Żydów. Ciężkie walki toczyły się tutaj w styczniu 1945 roku, w czasie odwrotu nazistów. 29 stycznia 1945 roku miasto wyzwolono spod jarzma hitlerowskiego. 9 września 1984 roku Jordanów został odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu, za zasługi w wojnie obronnej 1939 roku oraz za postawę w czasie okupacji.

Po wojnie powstały w mieście liczne zakłady produkcyjne m. in.: słynny zakład nr 3 Krakowskiej Fabryki Armatur, zakłady przemysłu muzycznego, spółdzielnia przemysłu odzieżowego, spółdzielnia przemysły drzewnego. 15 maja 1978 roku powstało Towarzystwo Miłośników Ziemi Jordanowskiej. 13 czerwca 1999 roku Ojciec Święty Jan Paweł II dokonał beatyfikacji księży wywodzących się z jordanowskiego duszpasterstwa ks. Piotra Dańkowskiego i ks. Stanisława Pyrtka razem z 98 innymi męczennikami. W 2001 roku na plantach w Jordanowie posadzono „Dęby - Pomniki Historii” ku czci i pamięci Papieża, świętego Jana Pawła II, kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz wspomnianych wcześniej błogosławionych ks. Dańkowskiego i ks. Pyrtka.

W Jordanowie oprócz świątyni i jej wnętrza z zabytkowymi rzeźbami i obrazami z XVI, XVII a także XVIII wieku, warto zobaczyć również: figurę św. Jana Nepomucena z końca XVIII stulecia, posąg Matki Bożej z 1783 roku, zabytkowy zajazd „Poczekaj”, datowany na koniec XVIII wieku, klasycystyczny dom murowany, drewniane zabudowania z XIX stulecia, parterowy dwór drewniany o konstrukcji zrębowej z 1. poł. XVIII wieku, z gankiem nakrytym dachem łamanym, tzw. polskim, muzeum parafialne, w którym znajdują się pamiątki z historii miasta i kościoła oraz izbę regionalną poświęconą przede wszystkim historii Jordanowa.

Kazimierz Surzyn

Źródła:

1. Jordanów: monografia miasta pod redakcją Stanisława Bednarza i Piotra Sadowskiego, Bielsko - Biała, 2013.

2. M. Michałowicz - Kubal, Powiat suski, Krosno 2002.

3. J. Hampel, J. Mydlarz, Ziemia jordanowska w latach wojny i okupacji 1939 - 1945, Jordanów 2004.

Home