Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

wtorek, 16 lipiec 2019 07:12

Podbabiogórze znane i nieznane – Niemi świadkowiennaszej historii

Często rosną przy głównych szlakach komunikacyjnych, jak również w centralnych częściach miast. Mogą znajdować się także gdzieś na uboczu – w malowniczym zakątku wioski lub pośród leśnej głuszy. Są obserwatorami wielkich wydarzeń, historii wielu ludzkich pokoleń, czy też niszczycielskich klęsk żywiołowych. Tymi niemymi świadkami są pomniki przyrody, którymi są drzewa, najczęściej te liściaste – sędziwe dęby, lipy, jesiony, buki, czy też wiązy. Każda podbabiogórska gmina może pochwalić się takimi skarbami przyrody, których bogata historia warta jest ujęcia w odrębnych publikacjach. Jednak ten krótki artykuł przedstawi tylko najsłynniejsze i najbardziej wyróżniające się drzewa z okolic Babiej Góry.

 

Drzewa iglaste stanowią zdecydowaną mniejszość wśród miejscowych pomników przyrody. Jednak właśnie wśród iglaków należy szukać rekordzisty w długości życia. Najstarszym pomnikiem przyrody jest jeden z dwóch cisów Raciborskiego, który ma około 700 lat. Cisy te rosną w Harbutowicach (pow. myślenicki) na pograniczu z Bieńkówką (pow. suski). Niewiele młodsze są potężne dęby w Sidzinie. Nie bez przyczyny legendy wiążą historię drzew z początkami istnienia tej miejscowości. Dęby rosną w samym centrum Sidziny  przy skrzyżowaniu dróg. Najbardziej widoczny jest dąb Adam liczący ponad 500 lat, nieopodal znajduje się  400 – letnia Ewa. Nieco dalej ukryty jest dąb Abraham, który stoi w pobliżu kościoła. Według podań sadzonki drzew miał podarować ówczesnym mieszkańcom król Kazimierz w zamian za udział w walkach ze Szwedami.

Nawiązując do drzew ściśle wpisujących się w historię swojej małej ojczyzny trudno nie wspomnieć o suskim wiązie. Wiąz Sobieskiego to nie tylko symbol długowieczności, ale także pomnik historyczny. Informuje już o tym sama nazwa, która splata historię drzewa z postacią króla Jana III Sobieskiego. Według podań został on zasadzony przez wojska koronne wracające ze zwycięskiej Victorii pod Wiedniem. Takich drzew w Polsce jest wiele, a jedno z nich rośnie właśnie w Suchej Beskidzkiej. Wyróżnia się ono swoją potężna koroną, wigorem oraz przeszło 570 – centymetrowym obwodem pnia w najszerszym punkcie. W pobliskim Makowie rosło równie imponujące drzewo – była nim stara lipa na Starym Rynku. Legendy stawiały lipę u początków istnienia osady w Makowie. Badania wykazały iż była ona nieco młodsza. To przeszło 500 – letnie drzewo przez wieki znajdowało się w centrum życia Makowa, przeżyło burzliwe dzieje historii, klęski żywiołowe, podczas II WŚ zostało trafione pociskiem artyleryjskim, lecz ostatecznie poległo od podpalenia przez wandali u schyłku XX w. Dzisiaj w jej miejscu rośnie następczyni, przypominająca o tym niezwykłym drzewie, który było żywą historią miasta. Podobny los spotkał Grubą Jodłę,która stanowiła jedną z największych atrakcji Zawoi w czasach galicyjskich. Była to absolutna rekordzistka pod względem wysokości (ok. 60-65 m.), co czyniło ją najwyższym znanym drzewem w Polsce. Równie imponujący był jej wiek, który szacowany był na ok. 600 lat oraz blisko 7 metrowy obwód na poziomie tzw. pierśnicy (1,3 m od powierzchni gruntu). Ostatecznie swój żywot zakończyła na skutek podpalenia spróchniałego w środku pnia oraz późniejszego powalenia przez wiatr w 1914 r. Najwyższym, współczesnym pomnikiem przyrody był świerk Siłosław przy leśnej ścieżce przyrodniczej im. Kard. Stefana Wyszyńskiego w Stryszawie Roztoki. Mierzył ok. 30 m. wysokości. Jednak w 2010 r. wskutek uderzenia pioruna obumarł i dwa lata później z początkiem zimy zwalił się na ziemię.

Pomniki przyrody stanowią także zwarte grupy drzew. Można je znaleźć na terenach przykościelnych, w parkach dworskich lub przy szosach. Najciekawsze tego typu podbabiogórskie drzewostany rosną przy kościołach w Jordanowie (6 sztuk: 2 jawory, lipa i 3 jesiony) i Suchej (9 sztuk: 5 dębów i 4 lipy), w parku dworskim w Toporzysku (wiąz, modrzew, 3 kasztanowce i 3 lipy) w Łętowni (10 dębów i lipa) oraz na Chrobaczym w Jordanowie (lipy, jesiony, dęby, świerk i brzoza). Cenny drzewostan znajduje się również w parku zamkowym w Suchej i jest on w całości objęty ochroną.

Pomniki przyrody, którymi są drzewa należy otoczyć szczególną opieką, gdyż są one nierozerwalnie związane z miejscami w których rosną. Przypominają o czasach naszych przodków oraz zdumiewają swoimi niezwykłymi rozmiarami. Naszym zadaniem jest edukacja dzieci i młodzieży w zakresie ochrony przyrody, ponieważ tylko taki kierunek działań zagwarantuje przetrwanie tych sędziwych drzew oraz pozwoli nieco młodszym okazom uzyskać status pomnika przyrody.

KB

 

BIBLIOGRAFIA;

www.mateja.edu.pl

www.kurierstryszawski.pl

www.chronmydrzew.pl

www.polskaniezwykla.pl

 

FOTOGRAFIE;

Fot. 1. Makowska lipa na Starym Rynku, lata 80-te, autor Kazimierz Sempek, kolekcja własna;

Fot. 2. Gruba Jodła w Zawoi, źródło; POLONA.pl;

Fot. 3. Dąb Adam w Sidzinie, www.polskaniezwykla.pl;

Fot. 4. Wiąz Sobieskiego w Suchej, www.polskaniezwykla.pl;

Fot. 5. Park Dworski w Toporzysku, zdjęcie własne.

Home